Wat is een geleerde? Leestekst uit het boek ‘beroemde geleerden’.

kleurplaat geleerdeIn Cape Kennedy in Florida in de Verenigde Staten zien twee mensen in een controletoren vol spanning hoe een grote raket de lucht ingaat. In Zuid-Amerika knielt een meisje in een donkere grot en borstelt zorgvuldig een glimmende mensenschedel schoon. In een laboratorium in New York haalt een man in een witte jas heel kundig het vergif uit de giftaden van een gifslang.

Deze mensen zouden personen kunnen zijn in een opwindende avonturenroman. Toch zijn zij gewone mensen. Zij zijn geleerden die hard werken in hun eigen tak van de wetenschap. Ieder zoekt naar feiten die een bepaald probleem moet oplossen.

Bij wetenschappelijk onderzoek zoekt men zorgvuldig en systematisch naar feiten. Geleerden zijn wetenschappelijke onderzoekers. Zij stellen zich vragen over het heelal en de natuurwetten waardoor het beheerst wordt, Door waarnemingen en proeven trachten zij antwoorden te vinden op die vragen.

Grote wetenschappelijke ontdekkingen worden zelden per toeval gedaan. Meestal zijn zij het gevolg van nauwkeurige waarnemingen, nauwgezette proefnemingen en heel veel hard werken. Hoewel alle geleerden hun eigen manier van werken hebben, volgen zij meestal een algemeen systeem dat bekend is als de wetenschappelijke methode.

Het begint met waarnemingen. De geleerde is een goede waarnemer. Nadat hij alle feiten die bekend zijn over het probeem waaraan hij werkt heeft bestudeerd, verzamelt hij meerdere  feiten door eigen onderzoekingen. Hieruit ontwikkelt hij een idee of hypothese, waarmee hij het probleem hoopt te verklaren of op te lossen.

Dan gaat gij proeven doen. Hij gaat zorgvuldig na of zijn hypothese juist is. Heel dikwijls ontdekt hij dat dit niet het geval is. Maar soms kan hij genoeg gegevens verzamelen om te bewijzen dat zijn idee goed is.

Nadat zijn hypothese grondig onderzocht is door vele andere geleerden en absoluut juist bevonden is, wordt deze aangenomen als wet of principe. Hier kunnen maanden, jaren, of soms zelfs een heel leven mee gemoeid zijn. Maar wanneer dit gebeurt heeft de geleerde de voldoening dat hij een belangrijk aandeel heeft gehad bij de verbreiding van de wetenschappelijke kennis van de wereld.

Een wetenschappelijke onderzoeker heeft de keuze uit velerlei onderwerpen. Hij kan geïnteresseerd zijn in de aarde zelf – haar bouw en haar geschiedenis. Een onderzoeker op dit gebied wordt een geoloog genoemd.

Biologie is de studie van alle levende dingen die op aarde voorkomen. Iemand die dieren bestudeert is een zoöloog of dierkundige. Iemand die planten onderzoekt is een botanicus of plantkundige. Het onderzoek over het functioneren van planten en dieren wordt fysiologie genoemd. Het medisch onderzoek en de bacteriologie zijn onderafdelingen van deze wetenschap.

Een geleerde die zon, maan, sterren en planeten bestudeert, is een astronoom. Scheikunde, of chemie, is de studie van de stoffen waaruit het heelal bestaat, en de verschillende veranderingen die in deze stoffen plaats hebben. Natuurkunde is het onderzoek van materie en energie, zoals warmte, licht, geluid en elektriciteit. Wiskunde is de leer van de getallen. Deze wordt in bijna alle andere wetenschappen gebruikt voor metingen en tellingen en voor het oplossen van allerlei problemen.

Natuurlijk is iedere hoofdtak van de wetenschap onderverdeeld in veel kleine, gespecialiseerde onderafdelingen. Iemand kan zich voornamelijk concentreren om de leeftijd van de aarde te weten te komen. Hij wordt een geofysicus genoemd. Iemand anders werkt misschien uitsluitend op het gebied van de ruimtevaart. Dan wordt hij een ruimtevaartdeskundige genoemd. Een geleerde die zich specialiseert in virussen die ziekten veroorzaken, staat bekend als viroloog. Zo zijn er tientallen specialistische wetenschappen, en er komen steeds nieuwe bij.

Bron: ‘Beroemde geleerden’ uit de ‘Hoe en waarom’-serie

beroemde geleerden hoe en waarom serie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *